۲۶ دی ۱۳۹۷

مصاحبه با برنامه نقطه سر شب در رادیو تهران

جشنواره ملی «ایران ساخت» توسط ستاد فرهنگ‌سازی اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری با هدف حمایت از اقتصاد دانش‌بنیان برگزار می‌شود. امسال دومین دوره از این جشنواره با شعار «فناوری ایرانی در خدمت کسب و کار ایرانی» در شش بخش رسانه‌های دیجیتال، رسانه‌های دیداری و شنیداری، هنرهای تجسمی، ادبیات، ایده‌بازار و دانش‌آموزی برگزار شد. جای خوشحالی دارد که «فرادرس» امسال توانست تا از میان کلیه کاندیدهای بخش رسانه‌های دیجیتال، در رشته وب‌سایت، مقام اول را کسب کند. این اتفاق مثبتی برای حوزه آموزش آنلاین ایران است، که آن را به طور ویژه به بیش از دویست هزار دانشجوی فرادرس در سراسر جهان، مدرسان فرادرس و کارکنان بزرگترین دانشگاه آنلاین ایران که همه در کنار هم در این موفقیت سهیم هستند تبریک می‌گویم.

به همین مناسبت، روز دوشنبه، دهم دی‌ماه ۱۳۹۷، مصاحبه‌ای با برنامه نقطه سر شب در رادیو تهران داشته‌ام که می‌توانید آن را از طریق فایل صوتی زیر بشنوید. البته رونویس این مصاحبه را هم در ادامه قرار داده‌ام تا افرادی که به هر دلیلی امکان گوش دادن به فایل صوتی را ندارند، بتوانند از آن استفاده کنند.

فایل صوتی مصاحبه با برنامه نقطه سر شب در رادیو تهران

ذخیره کردن این فایل صوتی: لینک دانلود

رونویس مصاحبه:

مجری: بله؛ شنونده نقطه سر شب دوشنبه شب هستید؛ شب مجازی رادیو تهران. دوستان از طریق صفحه مجازی برنامه، RadioTehran.IT در اینستاگرام می‌توانند برنامه را به صورت زنده مشاهده کنند. اما اولین گفتگوی تلفنی ما اختصاص دارد به جناب آقای دکتر کلامی، رئیس فرادرس که در حال حاضر روی خط هستند. سلام می‌کنم به ایشان؛ خیلی خوش آمدید به نقطه سر شب دوشنبه شب، شب مجازی رادیو تهران.

من: سلام عرض می‌کنم خدمت شما و همراهان برنامه، شب خوبی را نیز برایتان آرزو می‌کنم. من در خدمت شما هستم.

مجری: خواهش می‌کنم آقای دکتر؛ سلام و شب شما هم به خیر. تبریک می‌گیم به شما برد شما و جایزه‌ای که گرفتید را. برای شما آرزوی توفیق داریم.

من: خیلی ممنون و متشکرم از تبریکتان. من هستم در خدمت شما.

مجری: خواهش می‌کنم برای ما بفرمایید چه بوده اصلا این جایزه که بردید؟ موضوع چه بود؟

من: عرض کنم به خدمتتان، ما در دومین جشنواره ملی ایران ساخت که امسال برگزار شد و چند روز قبل در تالار وحدت اختتامیه آن بود، در بخش رسانه‌های دیجیتال رتبه نخست وب‌سایت‌ها را کسب کردیم.

مجری: رتبه نخست وب‌سایت‌ها؟

من: بله؛ رشته وب‌سایت‌ها در بخش رسانه‌های دیجیتال.

مجری: این رتبه نخست یعنی چه؟ یعنی کیفیت کار شما خوب بوده یا از لحاظ تعداد مخاطب؟ این شاخصش چه بوده؟

من: فرادرس در زمان حاضر بزگترین پلتفرم آموزش آنلاین ایران است و با توجه به خدماتی که توانسته ارائه کند، به دست بیش از ۲۵۰,۰۰۰ دانشجو و دانش‌پذیر رسیده است. به همین دلیل و خب کیفیت آموزش‌ها، تنوع عناوین آموزشی که اغلب هم به صورت متمرکز در آموزش دانشگاهی هست، نظر هیئت داوران این جشنواره را جلب کرد و به همین دلیل ما توانستیم حائز این رتبه بشویم. من حالا یک آماری هست اگر فرصت باشد بدم خدمت شما.

مجری: بله؛ بفرمایید حتما.

من: ما بیش از ۱,۰۰۰ عنوان آموزش در قالب ۸,۵۰۰ ساعت ویدئوی آموزشی را به صورت آنلاین تاکنون ارائه کرده‌ایم و این آموزش‌ها با همکاری بیش از ۷۵۰ مدرس و متخصص تا الان تهیه شده‌اند. این کار را یک تیم اجرایی از حدود صد نفر از جوانان این وطن در واقع انجام داده‌اند و ما به هر حال این مژده و این خبر خوب را هم به هم‌وطنان عزیز بدهیم که علاوه بر اینکه ما در ایران حالا خب به نوعی می‌شود گفت که بزرگ‌ترین پلتفرم آموزش آنلاین هستیم، در رقابت با پلتفرم‌های آموزش آنلاین در دنیا الان در رتبه ششم قرار داریم و این به نظر من اگر جدا بی‌نظیر نباشد، حداقل کم‌نظیر است.

مجری: بی نظیر هست. یعنی شما ششمین سایت بزرگ آموزشی در دنیا هستید؟

من: بله؛ نام فرادرس در کنار اسامی خیلی بزرگی که می‌شناسید، «کورسرا» (Coursera)، «یوداسیتی» (Udacity)، «یودمی» (udemy) و خب مثلا بخش OCW دانشگاه MIT قرار دارد. من فکر می‌کنم دیگر ابعاد ملی گرفته به خودش.

مجری: آفرین. این دیگر ابعاد فراملی و بین المللی دارد می‌گیرد. آیا همین موضوع باعث شده که شما یک مقدار هم به بازارهای بین‌المللی فکر کنید؟

من: بله؛ اتفاقا ما یک تستی را و در واقع یک آزمایشی را انجام دادیم و یک سری از دوره‌های آموزشی فرادرس به زبان انگلیسی هم ارائه شده‌اند که الان بیش از ۹,۰۰۰ نفر دانشجو در ۱۳۰ کشور دنیا داشته‌ایم. این پروژه در حال حاضر با کد نِیمی که حالا فعلا نهایی نشده انجام شده است؛ صرفا برای اینکه ارزیابی داشته باشیم از بازارهای خارج از مرز ایران و خیلی موفقیت جالبی بود برای خود ما هم. انشالله بتوانیم که در آینده خارج از مرز ایران هم فعالیت کنیم. کما اینکه الان ما بیش از ۸,۰۰۰ نفر دانشجو در همین کشور افغانستان و در کشورهای حاشیه خلیج فارس داشتیم که خب از آموزش‌های زبان فارسی ما استفاده کرده‌اند. ولی فکر می‌کنم فرصت‌های زیادی برای صادرات خدمات آموزشی در ایران وجود دارد؛ حالا چه ما انجام بدهیم چه دیگران، من فکر می‌کنم که این فرصت را حتما باید مغتنم بشماریم.

مجری: این خیلی امکان خوبی هست. حالا شنوندگان عزیز توجه بکنند ما وقتی صحبت می‌کنیم از اینکه فناوری‌های ما می‌توانند بازارهای بین‌المللی را کسب کنند و داشته باشند، فکر نکنیم حتما باید یک وسیله سخت افزاری ایجاد بکنیم تا در این بازارها رقابت کنیم. حتی ما می‌توانیم با تکنولوژی‌هایی از این دست هم به بازارهای بین‌المللی ورود کنیم. یعنی این (فرادرس) یک کار مغز‌افزاری و نرم‌افزاری است که الان شاهد آن هستید.

من: یک چیزی را من در تایید فرمایش شما بگویم. چند سال قبل که قیمت نفت خیلی زیاد بود، درآمد نفتی ایران صد و هفتاد میلیارد دلار شد. فکر کنم سال ۲۰۱۲ بود. بله؛ در همان سال کشوری مثل هند از ناحیه صادرات خدمات نرم‌افزاریش توانست قریب به دویست میلیارد دلار درآمدزایی داشته باشد؛ یعنی بیشتر از نفت ما. من فکر می‌کنم این فرصت‌ها را به ویژه الان در این شرایط خاص حتما باید قدرش را بیشتر بدانیم و به طور خاص فکر می‌کنم آموزش کسب و کار خوبی است. آموزش آنلاین همیشه در میان کسب و کارهای آنلاین جز پنج مورد برتر بوده است.

مجری: حالا یک صحبتی هم شد که شما در رابطه با سابقه فرادرس صحبت کردید، گاهی اوقات ما فقط نتیجه نهایی را می‌بینیم و فکر می‌کنیم فرادرس الان به عنوان اولین سایتی که بزرگترین سایت آموزشی کشور هست جایزه گرفته است. ولی فکر می‌کنم شما بیشتر از ده سال کار کردید و زحمت کشیدید؟

من: بله؛ درست است. بیش از ده سال که بخش اعظمی از آن حقیقتا خون دل بوده است. ما، یعنی من و دیگر بنیان‌گذار فرادرس آقای دکتر آتش‌پز با هم ده سال پیش این کار را شروع کردیم. بخش اعظمی از این مدت را هیچ سرمایه‌ای غیر از خون دل نداشتیم. البته تاثیر حمایت همکاران، خانواده و دیگران را نباید خب فراموش بکنیم. همراهی مدرسینی که با سخاوت دانش خودشان را در اختیار دیگران قرار می‌دهند. به هر حال ما دو نفر واقعا دو تا جوان بودیم که یک کوله پشتی داشتند و داخلش یک لپ‌تاپ بود و واقعا خون دل می‌خوردند.

مجری: آفرین؛ محتوای شما (در فرادرس) محتوای دانشگاهی هست؟

من: درسته دانشگاهی و مهارت محور.

مجری: آیا در بحث محتوای دانشگاهی مثلا وزارت علوم، مجوز و چیزی نمی‌خواهد یا مجوزی داده به شما؟ یعنی آموزش‌های فرادرس چه طور تایید می‌شوند؟

من: در خصوص رسانه‌های آنلاین، کلا مسئولیت مجوزها و همه این ساز و کارهای قانونی بر عهده وزارت ارشاد است. ما تحت نظارت مرکز رسانه‌های دیجیتال و ناشر دیجیتال هستیم و به همین دلیل کار ما با قانون وزارت ارشاد بوده نه اینکه وزارت علوم بخواهد روی این موضوع مجوزی داشته باشد و اصلا همچین وظیفه‌ای را در واقع ندارد.

مجری: چند سوال هم از طرف شنونده‌های برنامه در شبکه‌های اجتماعی به دست ما رسیده است. مخاطبان پرسیده‌اند در بحث بین‌المللی شما رقبای سرسختی دارید. کیفیت محتوا حرف اول را می‌زند. استراژی شما در این راستا چه هست؟

من: دو تا موضوع هست؛ یکی اینکه اگر ما بخواهیم به زبان انگلیسی وارد بازار بین‌المللی بشویم، بله کار خیلی سختی داریم و خیلی سرمایه‌های عظیمی آن طرف روی پروژه‌های بزرگ سرمایه‌گذاری شده است که کار را برای ما فوق‌العاده سخت می‌کند. منتها خوب نمی‌ترسیم از این؛ چرا، برای اینکه یک سری محتواها را ما در فرادرس به زبان فارسی و در قالب آموزش ویدئویی داریم که حتی به زبان انگلیسی هم معادلی برای آن نیست و این حقیقتا شعار نیست. شاهدش هم همان آموزش‌هایی که ما در مارکت فعلی ارائه کرده‌ایم ولی معادلی ندارد. این یک موضوع یعنی وارد حوزه‌هایی بشویم که لبه علم هستند. خیلی آموزش‌ها اصطلاحا پرکتیکال و علمی هستند و رقیبی ندارند. موضوع دیگر اینکه اصلا چرا زبان انگلیسی؟ ما همین زبان‌های منطقه خودمان، خاورمیانه را بخواهیم در نظر بگیریم یک جمعیت عظیمی این جا هستند که خوشبختانه ما در داخل ایران افرادی را داریم که زبان مادریشان مثلا عربی، ترکی، اردو و کردی هست و من فکر می‌کنم این یک موقیعت ویژه‌ای است و کمتر کشوری در دنیا این ویژگی و این فرصت را دارد.

مجری: بله؛ که این همه اقلیم‌ها و زبان‌های مختلف دور و اطرافش باشد و بازارهای گوناگون برایش ایجاد بشود. بسیار خوب فقط سوال پایانی که چشم‌انداز شما چه هست؟

من: چشم انداز ما حالا این هست که بتوانیم با بیشتر کردن محتوای آموزشی کاری کنیم که یک روزی مخاطب ما از هفت سال تا هفتاد سال، شامل همه بشود. آرمانی که ما داریم این هست که هیچ کس هیچ دلیلی برای محروم ماندن از آموزش نداشته باشد. یعنی هیچ دلیلی وجود نداشته باشد، نه به خاطر مسائل مالی، نه به خاطر دوری از مراکز استان‌ها یا مثلا پایتخت، نه به خاطر هیچ دلیل دیگری. تنها دلیلش می‌تواند این باشد که یک نفر خودش نخواهد آموزش ببینید چون این محرومیت آموزشی و لزوم برقراری عدالت آموزشی یکی از چیزهایی هست که ما فکر می‌کنیم خیلی بیشتر از این‌ها شایسته توجه و یکی از آرمان‌های ما است. ما تا یک جایی توانستیم این آرمان را در واقع فراهم بکنیم.

مجری: بسیار عالی؛ ممنونم. فقط یک سوال هم بپرسم. می‌خواستم بحث را تمام کنم ولی دیدم حیف هست. خود شما ویدئوهایتان را (به عنوان مدرس فرادرس) چند نفر دیده‌اند و معادل چند سال تدریس یک استاد است؟

من: عرض کنم به خدمت شما، من یکی از فعال‌ترین مدرسین فرادرس بوده‌ام و تاکنون شخصا به عنوان مدرس بیشتر از ۱۲۵,۰۰۰ دانشجو داشته‌ام که اگر در نظام رایج آموزشی در دانشگاه می‌خواستم تدریس بکنم، حدود ۱۶۰ سال زمان می‌برد.

مجری: عجب، چه آمار خوبی، این قابل تحسین است.

مجری دوم: این قدرت فضای مجازی است.

مجری: بسیار خب، ممنون از شما. تشکر می‌کنم از جناب آقای دکتر کلامی عزیز که با ما در نقطه سر شب همراه شدند.

مجری دوم: در مجموعه فرادرس یک چیزی حدود ۱۱۰ نفر به طور مستقیم مشغول به کار هستند. حدود هفتصد مدرس به طور غیر مستقیم با فرادرس مشغول به کار هستند و ایشان در واقع کارآفرین محسوب می‌شوند. درسته استاد؟

من: بله؛ درست است. این‌ها بلاخره ابعاد کارآفرینی هستند. ولی خوب اصل قضیه دانشجوهایی هستند که به واسطه آموزش‌های مهارت‌محور ما می‌توانند خوداشتغالی کنند. فرادرس نه یک کار آفرینی بلکه یعنی یک متاکارآفرینی (کارآفرینی منجر به کارآفرینی‌های بیشتر) است. کارآفرینی که منجر به کار آفرینی‌های بیشتر می‌شود.

مجری: بسیار خوب؛ ممنون و بسیار سپاس‌گزارم از شما آقای دکتر. شب خوب و آرامی را برای شما آرزو می‌کنم.

من: متشکرم؛ شب شما هم به خیر.

مجری دوم: شب شما هم بخیر؛ خدانگهدار و ممنون از شما.

۲۷ آذر ۱۳۹۷

مجله فرادرس: گامی به سوی غنی‌سازی محتوای وب فارسی

فرادرس بزرگترین پلتفرم آموزش آنلاین ایران محسوب می‌شود که فعالیت خود را از سال ۱۳۸۷ با انتشار محتوای آموزشی ویدئویی آغاز کرد. هدف از راه‌اندازی فرادرس که امروز به بزرگترین دانشگاه آنلاین ایران مبدل شده است، ارائه راهکاری نو بر بستر وب بود تا دسترسی به آموزش‌های با کیفیت و مدرسین با تجربه، خبره و توانمند را برای افراد گوناگون، صرف‌ نظر از موقعیت جغرافیایی، نژاد، سن، جنسیت و دیگر عوامل تبعیض‌آمیز و در یک کلام بر مبنای «عدالت آموزشی» فراهم کند.

در این مسیر، فرادرس موفق شد تا محتوای آموزشی غنی فارسی را نه فقط در اختیار ایرانیان، بلکه دیگر فارسی زبانان جهان، به ویژه در کشورهای افغانستان، تاجیکستان، عراق (و اقلیم کردستان) قرار دهد. همچنین، گام‌های موثری را نیز در زمینه «آموزش به ناشنوایان» برداشته و در تلاش برای جذب مدرس به زبان‌های ترکی، گیلکی، بلوچی و برخی از دیگر زبان‌ها به منظور احیای آموزش به زبان مادری به شیوه‌ای نو است.

اکنون و با گذشت ۱۰ سال از فعالیت خود، فرادرس توانسته با همکاری بیش از ۷۰۰ مدرس، ۸۵۰۰ ساعت آموزش ویدئویی را در قالب بیش از ۱۰۰۰ عنوان در زمینه‌های آمار و داده‌کاوی، هوش مصنوعی، برنامه‌نویسی، عمران، معماری، مکانیک، صنایع، شیمی، برق، گرافیک و مدیریت ارائه کند.

نظر به اینکه تمرکز آموزش‌های ارائه شده در بستر فرادرس بر محتوای ویدئویی است و با هدف قرار دادن دانش در دسترس همه و در قالب‌های گوناگون، ارائه آموزش‌های متنی غنی برای افرادی که علاقمند به یادگیری با بهره‌گیری از این جنس محتوا هستند، افزایش سهولت دسترسی به محتوای علمی و غنی‌سازی محتوای علمی وب فارسی، فرادرس پروژه جدید خود را با عنوان «مجله فرادرس» در زمستان ۱۳۹۶ راه‌اندازی کرد.

«مجله فرادرس» تفاوت‌های عمیقی با دیگر پروژه‌های محتوا محور وب فارسی دارد که از جمله این تمایزها می‌توان به ارائه محتوای دارای طول عمر بالا اشاره کرد. محتوای آموزشی که در مجله فرادرس منتشر می‌شود دارای دست کم دو سال ماندگاری است و البته حجم زیادی از این محتوا مادامی که پایه‌های علمی آن‌ها تغییر نکند ارزشمند خواهند بود.

مساله مهم دیگر، تولید چنین محتوایی به صورت متمرکز و تمام وقت، توسط تیمی زبده در زمینه‌های تخصصی گوناگون است. در واقع، برخلاف تصور عموم که تولیدکنندگان محتوا را مترجم‌هایی برای تبدیل محتوای انگلیسی به فارسی به شمار می‌آورند، در مجله فرادرس برای کلیه محورهای محتوایی، نیروهای متخصص در آن حوزه‌ها مشغول به فعالیت هستند و ضمن ارائه آخرین آموزش‌ها و مباحث علمی، کاربردی و مهارتی روز دنیا از مراجع معتبر به زبان فارسی، به تولید محتوای تالیفی در این زمینه‌ها نیز می‌پردازند. همچنین، با توجه به پیچیدگی و حساسیت محتوایی مطالب منتشر شده در مجله فرادرس، تولید محتوا در آن صرفا به صورت ترجمه ابدا امکان‌پذیر نبوده و بنابراین، محتوای آن پیش از انتشار ممیزی علمی می‌شود.

مجله فرادرس تا این لحظه توانسته است بیش از ۲۵۰۰ مطلب آموزشی را در زمینه‌های علمی و کاربردی گوناگون شامل هوش مصنوعی، داده‌کاوی، آمار و احتمال، مهندسی کامپیوتر، مهندسی مکانیک، مهندسی برق و الکترونیک، مهندسی عمران، علوم پایه (ریاضیات، فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی)، مهارت‌های کاربردی کامپیوتر و دیگر زمینه‌ها ارائه کند.

مطالب مجله فرادرس همگام با مباحث روز دنیا، به صورت جامع، با مثال‌های کاربردی و به زبان ساده تدوین می‌شوند تا دانش‌آموزان، دانشجویان و متخصصان هر حوزه بتوانند از این مطالب نهایت بهره را برده، دانش خود را به روز نگه داشته و از راه حل‌های ارائه شده در آن‌ها در امور علمی، شغلی و روزمره خود بهره ببرند.

موارد بیان شده موجب شد تا مجله فرادرس بتواند طی تنها چند ماه به یکی از پر مخاطب‌ترین پروژه‌های محتوا محور وب فارسی مبدل شود که محتوای آن به صورت متمرکز توسط تیمی متخصص تولید می‌شود و بازخوردهای مثبتی که همه روزه توسط مخاطبان این وبلاگ ارائه می‌شود گواهی بر این امر است. برای آشنایی بیشتر با محتوای موجود در مجله فرادرس، برخی از مجموعه مقالات منتشر شده در آن برای حوزه‌های گوناگون در ادامه معرفی شده‌اند.

هوش مصنوعی

داده‌کاوی و آمار و احتمالات

مهندسی کامپیوتر

برق و الکترونیک

صنایع

مهارت‌های کاربردی

طراحی و گرافیک کامپیوتری

ریاضیات

برای آشنایی بیشتر با مجله فرادرس، اینجا را کلیک کنید (+)

دور دنیا در یک ماه

بیش از هفت سال پیش به همراه دوست و همکار عزیزم، دکتر اسماعیل آتشپز گرگری، پروژه‌ای آموزشی را پایه‌ریزی کردیم، که در ابتدا با نام «متلب سایت» فعالیت می‌کرد، اما بعدها نام آن به «فرادرس» تغییر کرد. پروژه‌ای که طرح آن در یک جلسه دوستانه شروع شد، هم اکنون به بزرگ‌ترین پروژه آموزش آنلاین دانشگاهی در ایران (و به جرأت در خاور میانه) تبدیل شده است. در تیم اجرایی فرادرس، بیش از ۲۰ نفر از جوانان کشور همکاری می‌کنند، بیش از ۱۵۰ نفر از مدرسین و متخصصین کشور در فرادرس تدریس می‌کنند، و بیش از ۵۵ هزار نفر از دانشجویان و اعضای جامعه دانشگاهی، تا کنون از آموزش‌های فرادرسی استفاده کرده‌اند.

۱۲ خرداد ۱۳۹۵

آموزش ناشنوایان

یکی از مهم‎ترین جنبه‌های عدالت اجتماعی مربوط به ایجاد فرصت‌های برابر آموزشی برای آحاد جامعه است. به طور خاص، در مورد افرادی که دارای ناتوانی‌های حسی و حرکتی هستند، این موضوع حساس‌تر است و می‌بایست زمینه مساعد برای رشد این عزیزان نیز فراهم شود. به عنوان مثال، یک فرد ناشنوا، احتمالا می‌تواند یک گرافیست بی‌نظیر باشد؛ وجود چنین امکانی، به هیچ وجه منتفی نیست و جامعه می‌تواند با فراهم کردن فرصت آموزش برای این فرد، صاحب یک هنرمند تراز اول شود. افراد با ناتوانی حسی یا حرکتی، نباید پشت سد محدودیت‌هایی که دارند متوقف شوند؛ و این میسر نیست، مگر با فراهم کردن زمینه رشد و آموزش مناسب، برای ایشان.