مجموعه نکات و تجارب مرتبط با برنامه‌نویسی

از اواخر سال ۱۳۷۹، در مقاطع مختلف، مشغول به تدریس برنامه‌نویسی بوده‌ام. تا به حال، فقط در بستر فرادرس، بیش از ۱۵ هزار دانشجو، در حوزه برنامه‌نویسی داشته‌ام. حاصل ۱۷ سال فعالیت آموزشی و کاری در حوزه برنامه‌نویسی، تجاربی هستند که بخشی از آن‌ها در قالب یک سری پادکست، در ادامه با شما به اشتراک گذاشته شده‌اند. پس از به راه افتادن «کانال پرسش و پاسخ» در تلگرام، فرصتی پیش آمد تا با دغدغه‌های بیشتری که برای دانشجویان و جوان‌ترها مطرح است، آشنا شوم. در این پست، پادکست‌هایی را که در کانال پرسش و پاسخ به اشتراک گذاشته‌ام و مربوط به حوزه برنامه‌نویسی هستند، جمع‌بندی کرده‌ام.

۸ مرداد ۱۳۹۶

بازار لیمو و عدم تقارن اطلاعاتی

تصویر این نوشته، چهره پروفسور «جورج آرتور آکرلوف» (George Arthur Akerlof)، اقتصاددان آمریکایی است که در سال ۲۰۰۱ به همراه دو نفر دیگر، برنده جایزه نوبل اقتصاد شد. پروفسور آکرلوف، به دلیل کار روی موضوع عدم تقارن اطلاعاتی و تأثیر آن در کژگزینی، و طرح مسأله بازار لیمو، که به بررسی بازار خرید و فروش خودروهای کار کرده در آمریکا می‌پردازد، موفق به دریافت این جایزه شد.

۲۸ تیر ۱۳۹۶

نکاتی از بهینه‌سازی مقید

ظاهرا از امروز، ۲۸ تیر ماه ۱۳۹۶، در اتوبان‌های تهران، در محل خروجی اتوبان‌ها، دوربین‌هایی تعبیه می‌شوند تا خروج‌های غیر اصولی را ثبت کنند. با نصب این دوربین‌ها، رانندگانی که بدون برنامه‌ریزی قبلی، طوری تغییر مسیر می‌دهند که مجبورند از جناغی‌های کنار اتوبان رد شوند، مشمول پرداخت جریمه خواهند شد. افرادی که ترافیک‌های سنگین چند ساعته را تجربه کرده‌اند، می‌دانند که اغلب ریشه ترافیک، عدم رانندگی صحیح و تعیین مسیر در زمان مناسب است. هر جا که قرار باشد، تصمیم‌گیری و اقدام از طرف رانندگان باشد، اغلب شاهد کندی سرعت و راه بندان هستیم. راه‌اندازی این دوربین‌ها، احتمالا باعث تصمیم‌گیری مناسب‌تر و به موقع توسط رانندگان خواهد شد.

۵ فروردین ۱۳۹۶

چرا حرف X نشانه مجهول است؟

تا به حال فکر کرده‌اید که حرف X (ایکس) به چه دلیلی به عنوان علامت مجهول در ریاضیات و علوم به کار می‌رود؟ این موضوع دلیل بسیار جالبی دارد که «تری مور» در این سخنرانی تد [+] به آن پرداخته است. اگر دلیل اصلی این موضوع را بخواهم در یک جمله بگویم، این است: حرف X علامت مجهول در ریاضی است، چون در زبان اسپانیایی، صدای «ش» وجود ندارد. اما این دو چه ربطی به هم دارند؟

۱۱ اسفند ۱۳۹۵

خطر تصادم در توابع درهم‌سازی

چند روز پیش، در ۵ اسفند ۱۳۹۵، تیم امنیتی گوگل خبر یافت شدن اولین نمونه از تصادم (Collision) در الگوریتم SHA-1 را در اینجا [+] منتشر کرد. با وجود این که این موضوع به صورت نظری چندین سال قبل در مقالات علمی اعلام شده بود، اما این یک نمونه کاملا عملی است و سیاست کاری بسیاری از شرکت‌ها و سیستم‌های نرم‌افزاری را تحت تأثیر قرار خواهد داد. اما این الگوریتم چیست و چرا این موضوع این قدر مهم است؟

۸ اسفند ۱۳۹۵

کارهای کوچک، آثار بزرگ

در مقدمه کتاب «بحر در کوزه»، از آثار زنده یاد عبدالحسین زرین کوب، نکته‌ای بیان شده است که بیشتر شبیه گلایه و ابراز تأسف است. متن مورد نظر را در ادامه آورده‌ام و پس از آن، به موضوع اصلی این نوشته، یعنی اثر پروانه‌ای، خواهم پرداخت.

عبدالحسین زرین کوب این طور می‌نویسد: این کتاب بازسازی اثری است که مدت‌ها قبل از تصنیف کتاب «سرّ نی» مجال اتمام یافت، و در مدت مسافرت خارج که به سبب بیماری طولانی برای نویسنده پیش آمد، نسخه منحصر به فرد اصل آن در دست این و آن ضایع شد و ظاهرا مفقود و بی‌نشان گشت. آن نسخه که تألیف حاضر، تلفیق دوباره‌ای از پاره‌ای مواد و یادداشت‌های بازیافته آن محسوب است، در اصل «مقدمه‌ای بر مثنوی» خوانده می‌شد.

۲۴ مرداد ۱۳۹۵

قانون بیز: پلی میان گذشته و حال

بدون شک قضیه بیز (Bayes’ Theorem) یکی از مهم‌ترین اصول آمار و احتمالات است که بخش قابل توجهی از دانش مدرن ما در حوزه‌های مختلف، به طور خاص در حوزه هوش مصنوعی و مهندسی کنترل، بر آن استوار است. پروازهای امن در خطوط هوایی، سیستم‌های نظارتی و کنترلی شبکه برق، روبات‌های متحرک، موتورهای جستجو و ده‌ها کاربرد دیگر در زندگی روزمره ما، بدون این قانون عملا نمی‌توانستند وجود داشته باشند. بخش قابل توجهی از دانش هوش مصنوعی، که وظیفه آن توسعه هوشمندی سیستم‌های کامپیوتری است، بر روی قانون بیز و آمار بیزی بنا شده است. به عقیده بسیاری از دانشمندان علوم کامپیوتر، اساسی‌ترین معادله توصیف کننده هوش، همین قانون بیز است.

۲۱ خرداد ۱۳۹۵

هماهنگی مترونوم‌ها

آزمایش «هماهنگی مترونوم‌ها» یکی از پدیده‌های جالب است که حقایق بسیار جالبی را به نمایش می‌گذارد. مترونوم ابزاری است که می‌توان از آن برای ایجاد نوسان با دوره تناوب دلخواه استفاده کرد و اصلی‌ترین کاربرد آن، در تمرین موسیقی و هماهنگ‌سازی یک گروه نوازنده است، تا ریتم یا ضرب آهنگ را نگه دارند.

۸ خرداد ۱۳۹۵

آموزش روش خیام برای حل معادله درجه سه

چند روز پیش، به مناسبت روز بزرگداشت «حکیم عمر خیّام نیشابوری»، مطلب کوتاهی نوشتم که در آن، آثار و خدمات ارزنده او را، مرور کرده بودم. در این مطلب، به موضوع روش ترسیمی خیام برای حل کلاسی خاص از معادلات درجه سه اشاره کرده بودم. عده‌ای از دانشجویان و دوستان، در صحبت‌هایشان در این خصوص کنجکاو بودند و سئوالاتی را درباره آن مطرح می‌کردند. و این شد که به فکر افتادم، برای روشن‌تر شدن موضوع، و آشنایی هر چه بیشتر علاقه‌مندان با این روش خاص، یک فیلم آموزشی کوتاه را تهیه کنم تا از طریق فرادرس، در اختیار افراد علاقه‌مند و دانشجویان قرار گیرد.

۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۵

خیام، مردی فراتر از زمان خود

امروز ۲۸ اردیبهشت، سالروز تولد حکیم عمر خیام نیشابوری، و روز بزرگداشت این فیلسوف، منجم، ریاضی‌دان، دانشمند و شاعر ایرانی است. با بررسی آثار به جای مانده از خیام، می‌توان به راحتی پی به این نکته برد که او، فراتر از زمان خود و به مراتب مدرن‌تر از هم عصران خود می‌زیسته است. رباعیات خیام، که بیشترین علت شهرت وی در نزد مردم ایران و خارج از ایران بوده است، گذشته از جاذبه‌های ادبی و شعری، یک رساله فلسفی عمیق است، که چکیده سال‌ها خردورزی این اندیشمند بزرگ بوده است.